Niewidzialny start w dorosłość. Tylko co 13. Polak wierzy w samodzielność wychowanków domów dziecka

Niewidzialny start w dorosłość. Tylko co 13. Polak wierzy w samodzielność wychowanków domów dziecka

Zaledwie 7,8 proc. Polaków uważa, że młodzież opuszczająca domy dziecka jest dobrze przygotowana do samodzielnego życia. Najnowsze badanie Barometr Providenta pokazuje, że choć każdego roku tysiące młodych ludzi opuszcza pieczę zastępczą, dla większości społeczeństwa pozostają oni grupą „niewidzialną”. Prawie jedna piąta Polaków (19,9 proc.) przyznaje, że nigdy nie spotkała się z informacjami o ich problemach, a kolejne 38,3 proc. słyszy o nich bardzo rzadko.

Dane zebrane w badaniu Barometr Providenta pokazują, że percepcja wykluczenia w naszym kraju jest selektywna i koncentruje się na grupach najbardziej widocznych w przestrzeni publicznej. Jako osoby szczególnie zagrożone marginalizacją Polacy najczęściej wskazują osoby w kryzysie bezdomności (56,6 proc.), osoby z niepełnosprawnościami (42,5 proc.) oraz osoby długotrwale bezrobotne (32,9 proc.). Na społecznej mapie wykluczenia relatywnie często pojawiają się także seniorzy powyżej 65. roku życia (29,8 proc.) oraz migranci (19,7 proc.).

Młodzież opuszczająca domy dziecka jest dostrzegana w tym kontekście jedynie przez co czwartego respondenta (26,4 proc.), co czyni ich jedną z najmniej „widocznych” grup potrzebujących wsparcia.

– Wyniki naszego badania potwierdzają, że jako społeczeństwo mamy „martwe pole” w postrzeganiu wyzwań, z jakimi mierzy się młodzież z pieczy zastępczej. Często znikają oni z radarów opinii publicznej właśnie w momencie, w którym najbardziej potrzebują wsparcia, czyli na progu dorosłości – zauważa Karolina Łuczak, Rzeczniczka Prasowa Provident Polska.

Codzienne problemy osób marginalizowanych

Najnowszy Barometr Providenta wskazuje także trudności, z jakimi osoby zagrożone wykluczeniem mierzyć się każdego dnia. Według Polaków największym ciężarem w codziennym funkcjonowaniu jest brak wiary w siebie i niskie poczucie własnej wartości, które wskazała ponad połowa badanych (52,8 proc.) Za równie ważne bariery dnia codziennego uznano czynniki społeczne, takie jak brak  zrozumienia ze strony otoczenia (50,5 proc.) czy brak wsparcia w załatwianiu spraw urzędowych (36,5 proc.) To właśnie te aspekty, zdaniem respondentów, najmocniej obciążają osoby wykluczone w ich bieżących relacjach i próbach odnalezienia się w społeczeństwie.

Osoby zagrożone wykluczeniem napotykają także wyzwania zawodowe – według 31,4 proc. ankietowanych ich przygotowanie do wejścia na rynek pracy jest niewystarczające. Posiadają też braki w podstawowej wiedzy finansowej (23,5 proc.).

Przyczyny i powody wykluczenia społecznego

Wskazane problemy codzienności wynikają z głębszych przyczyn, które prowadzą do spychania różnych grup na margines życia społecznego. Jako główne powody wykluczenia Polacy wskazują problemy finansowe (44,8 proc.), uprzedzenia i stereotypowe myślenie ze strony otoczenia (36,8 proc.) oraz trudności w znalezieniu pracy (34,4 proc.) Istotną przyczyną jest także niski poziom edukacji i kompetencji, który wskazało 28,3 proc. ankietowanych w Barometrze Providenta.

Systemowy pesymizm i postulaty wsparcia

Ten mechanizm wykluczenia znajduje odzwierciedlenie w postrzeganiu wychowanków pieczy zastępczej – aż 41,2 proc. badanych uważa, że nie są oni gotowi na dorosłość. Surowo oceniane jest także wsparcie systemowe: zaledwie 1,7 proc. społeczeństwa uważa pomoc państwa za bardzo dobrą, podczas gdy blisko 34 proc. wystawia jej ocenę negatywną. Aby realnie poprawić sytuację osób wykluczonych, Polacy wskazują na konkretne działania, które mogłyby im pomóc: doradztwo zawodowe (53,3 proc.), warsztaty z praktycznych umiejętności życiowych (51,6 proc.) oraz edukację z zakresu prowadzenia budżetu domowego (42,3 proc.).

– To nie tylko brak wystarczających środków finansowych, a również  niskie poczucie własnej wartości i sprawczości jest silnym hamulcem dla młodzieży opuszczającej placówki opiekuńcze – zauważa Agnieszka Krajnik, koordynatorka Programu #Niewidzialni w Provident. – Z badań, a także z rozmów z młodzieżą i opiekunami wynika, że bardzo ważna jest także uważność, rozmowa i traktowanie młodych ludzi jak partnerów. W  ramach warsztatów „Niewidzialni” kładziemy nacisk na konkretne umiejętności potrzebne w dorosłym życiu m.in.: skuteczne szukanie pracy, zarządzanie budżetem i cyberbezpieczeństwo.

Inicjatywa Provident Polska #Niewidzialni skupia się na włączeniu społecznym i finansowym grup, które wypadają poza nawias powszechnej uwagi. Poprzez praktyczne warsztaty i wsparcie ekspertów, program pomaga młodym ludziom przełamać społeczną stygmatyzację i budować poczucie przynależności. Celem jest wyposażenie ich w narzędzia, które pozwolą im nie tylko „przetrwać” start w dorosłość, ale realnie odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Program #Niewidzialni zapewnia wsparcie w czterech filarach: rynek pracy, odkrywaniu talentów, nauce zarządzania finansami oraz cyberbezpieczeństwie.

O badaniu:

Barometr Providenta to cykliczne badanie Polaków, które pozwala na lepsze rozumienie zachowań i decyzji finansowych konsumentów. Badanie zostało zrealizowane przez Danae sp. z o.o. metodą CAWI na próbie N=1001 dorosłych Polaków, w grudniu 2025 r.