Polacy nie gromadzą zapasów bez ograniczeń. Stawiają na rozsądne przygotowanie i domowe przetwory

Ponad jedna czwarta Polaków stara się dziś mieć w domu większe zapasy żywności niż 2–3 lata temu. Jednocześnie niemal co trzeciemu gospodarstwu zgromadzone produkty wystarczyłyby najwyżej na tydzień, gdyby przez pewien czas nie można było zrobić większych zakupów. Jak wynika z badania Provident Polska, ostatnie lata skłoniły część społeczeństwa do lepszego przygotowania się na nieprzewidziane sytuacje. Nie oznacza to jednak masowego gromadzenia żywności. Polacy opowiadają się przede wszystkim za rozsądnym zapasem, dopasowanym do potrzeb gospodarstwa.

Większe zapasy, ale bez radykalnej zmiany domowych zwyczajów

W ciągu ostatnich 2–3 lat podejście do przechowywania zapasów żywności nie zmieniło się u 46,9 proc. Polaków. Jednocześnie 27,8 proc. stara się obecnie mieć większe zapasy, w tym 11 proc. zdecydowanie większe, a 16,8 proc. nieco większe. W przeciwnym kierunku poszło łącznie 10,7 proc. badanych: 7,4 proc. ograniczyło zapasy, a 3,3 proc. zmniejszyło je zdecydowanie, natomiast 5,6 proc. w ogóle nie przechowuje zapasów żywności. Dane pokazują więc umiarkowane przesunięcie
w stronę większego zabezpieczenia gospodarstwa domowego, ale nie powszechne, gwałtowne gromadzenie produktów.

Wyraźne różnice pojawiają się między grupami wiekowymi. Wśród osób mających co najmniej 65 lat 50,6 proc. posiada zapasy wystarczające na okres dłuższy niż dwa tygodnie, w tym 28,6 proc. na ponad miesiąc. W grupie 25–34 lata zapasem na dłużej niż dwa tygodnie dysponuje 28,5 proc. badanych, a 38,3 proc. mogłoby z niego korzystać najwyżej przez tydzień. Starsze gospodarstwa wydają się zatem lepiej zabezpieczone pod względem ilości żywności, nawet jeśli rzadziej niż młodsze deklarują, że w ostatnich latach zwiększyły swoje zapasy. To sugeruje, że znaczenie ma nie tylko obecna zmiana zachowania, ale również utrwalone przez lata zwyczaje.

Co trzeciemu gospodarstwu zapasy wystarczyłyby najwyżej na tydzień

Gdyby przez pewien czas nie było możliwości zrobienia większych zakupów spożywczych, zapasy 7,5 proc. gospodarstw wystarczyłyby na mniej niż trzy dni, a kolejnych 25 proc. na okres od trzech dni do tygodnia. Oznacza to, że niemal co trzecie gospodarstwo posiada żywność wystarczającą najwyżej na tydzień. Zapasy 18,6 proc. badanych wystarczyłyby na okres dłuższy niż tydzień, ale nieprzekraczający dwóch tygodni. Kolejne 16,7 proc. mogłoby korzystać z nich ponad dwa tygodnie, ale nie więcej niż miesiąc, natomiast 20,2 proc. deklaruje zapasy wystarczające na ponad miesiąc. 

Ceny są najważniejszym impulsem do zmiany

Spośród analizowanych zjawisk najsilniej na podejście Polaków do zapasów, przechowywania żywności i robienia przetworów wpływają rosnące ceny. Bardzo duży lub duży wpływ wskazuje 44,7 proc. respondentów, a po uwzględnieniu odpowiedzi „umiarkowany wpływ” odsetek ten rośnie do ponad trzech czwartych (75,5 proc.). Jedynie 8,7 proc. uważa, że wzrost cen nie ma żadnego wpływu na ich zachowania. Częste zmiany cen produktów mają co najmniej umiarkowane znaczenie dla 69,8 proc. badanych, w tym duże lub bardzo duże dla 39,9 proc. 

Podobnie oceniane są obawy dotyczące jakości żywności. Co najmniej umiarkowany wpływ tego czynnika deklaruje 69,6 proc. Polaków, a duży lub bardzo duży 39,5 proc. Niestabilna sytuacja na świecie oddziałuje co najmniej umiarkowanie na 65,0 proc. respondentów, ekstremalne zjawiska pogodowe i słabsze zbiory na 62,2 proc., a ogólne poczucie niepewności co do przyszłości na 61,9 proc. 

Niepewność dotycząca dostępności niektórych produktów ma przynajmniej umiarkowany wpływ na 60,6 proc. badanych, natomiast zmieniające się pochodzenie produktów dostępnych w sklepach na 60,9 proc. Relatywnie najsłabiej, choć nadal istotnie, oddziałuje możliwość czasowych przerw w dostawie energii: co najmniej umiarkowany wpływ tego ryzyka wskazuje 57,2 proc. Polaków, w tym 25,8 proc. określa go jako duży lub bardzo duży.

– Wyniki pokazują, że podejście do zapasów nie wynika z jednego źródła obaw. Największe znaczenie mają kwestie ekonomiczne, przede wszystkim poziom i zmienność cen, ale decyzje konsumentów kształtują również jakość produktów, sytuacja międzynarodowa, pogoda i poczucie niepewności. Co ważne, w przypadku większości czynników najczęściej wybieraną odpowiedzią jest wpływ umiarkowany. Polacy uwzględniają te zagrożenia w swoich decyzjach, lecz zwykle nie reagują na nie skrajnie – dodaje Karolina Łuczak, Rzeczniczka Prasowa Provident Polska.

Przygotowanie tak, nadmiar niekoniecznie

Postawy Polaków pokazują szerokie poparcie dla rozsądnego zabezpieczania gospodarstwa domowego. Aż 82,6 proc. zgadza się, że warto mieć w domu zapas podstawowej żywności na nieprzewidziane sytuacje, przy czym ponad jedna trzecia (36,1 proc.) zgadza się z tym zdecydowanie. Przeciwnego zdania jest jedynie 3,5 proc. respondentów. Również ponad ośmiu na dziesięciu ankietowanych (82,1 proc.), uważa, że własna uprawa części żywności daje większą kontrolę nad jej jakością. Z tym stwierdzeniem zdecydowanie zgadza się 41,5 proc. badanych. 

O praktycznym podejściu do bezpieczeństwa świadczy również to, że 81,9 proc. Polaków uważa, że warto wiedzieć, jak przygotować posiłki z produktów niewymagających chłodzenia. Tylko 2,4 proc. jest przeciwnego zdania. Zdaniem 75,3 proc. umiejętność przechowywania i konserwowania żywności jest dziś coraz bardziej przydatna, natomiast 74,4 proc. zgadza się, że dobrze być mniej zależnym od bieżącej dostępności produktów w sklepach. 

Domowe przetwory zwiększają poczucie bezpieczeństwa gospodarstwa domowego według 73,7 proc. Polaków. Nie zgadza się z tym 5,4 proc., a 20,9 proc. zajmuje stanowisko neutralne. Wynik potwierdza, że przetwory są postrzegane nie tylko jako tradycja lub hobby, lecz także jako jeden z elementów domowej samowystarczalności.

– Polacy podchodzą do bezpieczeństwa żywnościowego pragmatycznie. Chcą mieć w domu podstawowy zapas i wiedzieć, jak poradzić sobie w nieprzewidzianej sytuacji, ale jednocześnie dostrzegają, że kupowanie nadmiernych ilości może prowadzić do marnowania żywności, z czym zgadza się 44,3 proc. ankietowanych w naszym badaniu. Najważniejsze jest więc nie to, by zgromadzić jak najwięcej, lecz by dobrze zaplanować zapasy, dopasować je do potrzeb gospodarstwa i regularnie kontrolować ich wykorzystanie – podsumowuje Karolina Łuczak, Rzeczniczka Prasowa Provident Polska. 

O badaniu:

Barometr Providenta to cykliczne badanie Polaków, które pozwala na lepsze rozumienie zachowań i decyzji finansowych konsumentów. Badanie zostało zrealizowane przez Danae sp. z o.o. metodą CAWI na próbie dorosłych Polaków N=1005 w sierpniu 2026 r.