Komunikaty prasowe
Niewystarczające dochody, niestabilne zatrudnienie i zadłużenie coraz częściej przyczyniają się do poczucia wykluczenia finansowego Polaków. Ponad co czwarty respondent wskazuje brak wystarczających środków finansowych jako jedną z głównych przyczyn tego zjawiska, wzrósł też odsetek osób wymieniających zadłużenie jako czynnik wykluczenia - wynika z najnowszego badania Financial Wellbeing 2026, przeprowadzonego na zlecenie IPF Group, właściciela Provident Polska.
Najbardziej doskwiera brak środków i zatrudnienia
Z inicjatywy KRUK S.A. 17 listopada obchodzimy Ogólnopolski Dzień bez Długów. To okazja, by przyjrzeć się nie tylko temu, jak Polacy radzą sobie ze zobowiązaniami, ale także kondycji ich domowych budżetów i czynnikom, które mogą prowadzić do problemów finansowych. Z badania Financial Wellbeing 2026 wynika, że najczęściej wskazywaną przyczyną poczucia wykluczenia finansowego w Polsce pozostaje brak wystarczających środków. Wymieniło go 27,4 proc. respondentów, wobec 21,8 proc. rok wcześniej.
Wzrósł również odsetek osób wskazujących brak stabilnego zatrudnienia – z 8,6 do 13,7 proc. oraz zadłużenie, z 5,3 do 8,5 proc. Z kolei niewystarczającą zdolność kredytową jako czynnik wykluczenia wymienia 12,7 proc. respondentów. Jednocześnie prawie 40 proc. Polaków deklaruje, że nigdy nie czuło się wykluczone finansowo. Choć odsetek ten pozostaje niemal bez zmian (38,9 proc. w 2025 r.), coraz większą rolę w deklarowanych doświadczeniach wykluczenia odgrywają bariery związane z sytuacją dochodową i istniejącymi zobowiązaniami.
Młodzi dorośli szczególnie mocno odczuwają ograniczenia finansowe, choć w zależności od wieku mają one nieco inny charakter. Wśród 25-34-latków największym problemem są niewystarczające środki (42,8 proc.) i rosnące koszty życia (30,8 proc.), ale istotne pozostają również brak stabilnego zatrudnienia (20,1 proc.) oraz zadłużenie (12,6 proc.). Z kolei wśród najmłodszych, w wieku 18-24 lata, na pierwszy plan wysuwa się niepewność zatrudnienia, którą jako czynnik wykluczenia wskazuje aż 30,9 proc. badanych. Dane pokazują, że wejście w finansową samodzielność wiąże się z różnymi wyzwaniami - od znalezienia stabilnej pracy po utrzymanie równowagi między dochodami a rosnącymi wydatkami.
– Wykluczenie finansowe wiąże się z brakiem możliwości swobodnego zarządzania własnymi pieniędzmi. W sytuacji niestabilnych dochodów nawet niewielki, nieprzewidziany wydatek może zachwiać domowym budżetem. Dlatego tak ważne jest budowanie finansowego zabezpieczenia, choćby niewielkiego, a także szukanie wsparcia, zanim trudności zaczną się pogłębiać - mówi Karolina Łuczak, Rzeczniczka Prasowa Provident Polska.
Koszt kredytu ważniejszy niż kary za opóźnienia
Przy wyborze kredytu lub pożyczki Polacy kierują się przede wszystkim całkowitym kosztem zobowiązania (53,3 proc.) oraz wysokością miesięcznej raty (47,7 proc.). Ponad jedna trzecia zwraca uwagę na RRSO (35,8 proc.) i wysokość oprocentowania (35,1 proc.). W porównaniu do zeszłorocznego badania, zdecydowanie wzrosło znaczenie łatwości uzyskania finansowania – z 8,8 proc. do 16,7 proc. Co ciekawe, tylko 5,1 proc. badanych wymienia wysokość kar za opóźnienia w spłacie wśród najważniejszych kryteriów wyboru kredytu. Może to sugerować, że przy podejmowaniu decyzji kredytowych większą uwagę poświęca się kosztom, które są z góry znane, niż potencjalnym konsekwencjom trudności ze spłatą.
– Dziś bezpieczeństwo finansowe to nie tylko brak zaległości, ale również umiejętność podejmowania świadomych decyzji i zachowania kontroli nad własnymi zobowiązaniami. Dlatego warto zwracać uwagę nie tylko na wysokość raty czy całkowity koszt kredytu, ale również na warunki umowy i konsekwencje ewentualnych opóźnień w spłacie – dodaje Karolina Łuczak, Rzeczniczka Prasowa Provident Polska.
Wiedza finansowa pomaga przeciwdziałać wykluczeniu
Ponad siedmiu na dziesięciu Polaków (71,4 proc.) uważa, że wysoki poziom edukacji finansowej pomaga przeciwdziałać wykluczeniu. Jednocześnie blisko dwie trzecie badanych (64,6 proc.) oczekuje od instytucji finansowych zaangażowania w działania edukacyjne, a 57 proc. uważa, że firmy z tego sektora powinny podejmować inicjatywy wspierające włączenie finansowe. Oczekiwania te dotyczą nie tylko dostępu do wiedzy, ale również praktycznego wsparcia w podejmowaniu codziennych decyzji finansowych.
– Jesteśmy przekonani, że instytucje finansowe powinny pomagać ludziom lepiej rozumieć świat finansów. Szczególnie zależy nam na młodych osobach, które wchodzą w dorosłość bez odpowiedniego zaplecza i wsparcia – podkreśla Agnieszka Krajnik, Koordynatorka Programu #Niewidzialni. – Dlatego w ramach programu #Niewidzialni prowadzimy działania edukacyjne, warsztaty i mentoring, m.in. dla młodych osób opuszczających pieczę zastępczą. Chcemy dać im praktyczną wiedzę i umiejętności, które przydadzą się w samodzielnym życiu.
Ze wsparcia w ramach programu #Niewidzialni, realizowanego przez Provident, skorzystało już 312 młodych osób.
O badaniu:
Financial Wellbeing to globalne, cykliczne badanie, przeprowadzane na wszystkich rynkach, na których działa Grupa IPF (właściciel Provident Polska), którego celem jest zgłębienie postaw konsumentów i ich podejścia do finansów. Badanie zostało zrealizowane przez ośrodki badawcze EMOR i Norstat metodą CAWI na próbie reprezentatywnej (w każdym kraju N=1000+, w Polsce N=1002 dorosłych Polaków), w maju i czerwcu 2026 r.
Financial Wellbeing grafika lead
Dzień bez Długów grafika
Financial Wellbing Dzień bez długów 2026